تاریخ تحلیلی صدر اسلام – استاد سید محمد سعیدی

داغ:

دانلود جزوه درس  تاریخ تحلیلی صدر اسلام – استاد سید محمد سعیدی

جلسه : ۱-۲-۳-۴-۵-۶

بروز رسانی ۱۹-۰۲-۱۳۹۲

دانلود : تاریخ تحلیلی صدر اسلام - استاد سید محمد سعیدی (407)

rtarikh1_71

جلسه اول

دوره های تاریخی  مختلف در عربستان

تمدنی

دولتهای پیشرفته -  دولتهای کوچک و پراکنده در سراسر مناطق قابل سکونت عربستان  – بیشتر قبایل  سامی و  از نوادگان نوح  بودند

دولتهای مهم شمالی : حیره(ایرانی) – غسان(رومی)

دولتهای مهم جنوبی :   قَتَبان (یمن) –    حَضرَالموت (یمن – به مرکزیت شَبوَه ) –  باب المندب ( به مرکزیت کحلان -تنگه آبی در قسمت جنوبی دریای سرخ به اقیانوس هند) –  حمیریان  ( ۱۱۵  قبل  از میلاد،) –   سبا ( ۷۵۰ تا ۱۱۵ قبل از میلاد به مرکزیت  صرواح )

جاهلیت

نظام قبیله ای – دارای جهل و خرافه- عدم ارتباط سیاسی و دولتی با خارج – دشمنی بین قبایل – اهمیت ندادن به زنان ( ازدواج با زن پدر و دو خواهر حلال بود – زن جزو اموال مرد بود )

خصوصیات  خوب : میهمان نوازى-حمایت ازپناهنده -شجاعت-وفاى به عهد- اهمیت شعر و خطابه

اسلام

  آغاز رسالت و دعوت پنهانی –  دعوت عمومی و علنی –  مهاجرت به حبشه –  تحصن بنی هاشم ( شعب ابی طالب)  -  سفر به طائف – هجرت –فتح مکه – وفات پیامبر –حمله به سایر کشورها(عمر)

 

r_rpics_rtarikh1_76

بررسی مردم عربستان از نظر نژاد و محلهای سکونت

نژاد

سامی

  آشوری، فینیقی ،کلانی و عرب

عرب

بیابانگرد

شمالی: خشن ,بیابانگرد،  سخت کوش، دامدار

جنوبی : شهرنشین، متمدن، کشاورز و بازرگان

محل سکونت

نجد

فلات مرکزی عربستان-محصور در بین بادیه الشام و ربع الخالی و حجاز ،جمعیت کم ،سختکوش

جلگه تهامه

بین دریای سرخ و سرزمین نجران(کوههای سراه) قراردارد از یمن تا عقبه ،کم باران و خشک ،جمعیت کم وسعت متغییر به مرکزیت زبید شهرهای حدیده ، مغا ،قنفذه، تبوک و جده

حجاز

منطقه ای مهم و استراتژیک، دارای جمعیت کم ،کم باران

 دلایل اهمیت

وجود کعبه و مراسم حج

وجود شهرهای مهم مکه، یثرب، طائف

عبور راه تجاری یمن به شام از منطقه

یمن

مرطوب و پر باران ، دارای شهرهای مهمی چون عدن و صنعا و جمعیت زیاد ،کشاورز و بازرگان

عروض

شمال شرقی و شرق عربستان ،خشک و بی باران ,کم جمعیت و دارای قبایل خشن،یمامه و عمان

             

 

درس سوم

(جاهلیت یک اندیشه است)

بعضی از اداب و رسوم و رفتارهای موجود در جامعه مردم شبه جزیره در قبل از اسلام مانند خشونت، حقوق زنان، زنده بگور کردن دختران ، جنگ بین قبایل و … بر اساس قهر و جبر طبیعی بوده است. ولی این رفتارها می تواند رنگ جهالت بگیرد.

چرا به اعراب ساکن در شبه جزیره اعراب جاهلی می گفتند؟ چون تمام اداب و رسوم، رفتار و ارتباطات و … بر اساس اندیشه های جاهلی صورت می گرفت

خصوصیات جاهلیت

۱-      کم دانش و کم گنجایش

۲-      دانش خود را بهترین دانش برای یک زندگی الهی و اصیل و خوب می داند

۳-      برای دفاع از اندیشه خود سعی می کند اندیشه های خود را از  اندیشه های دیگر محافظت کند (با کشیدن حصار تقدس به دور خود)

۴-      نه تنها اندیشه های دیگران را ارزشمند ندانسته و با انان مخالفت است، بلکه انرا دشمن دانسته و با آن می جنگد و تمام افراد را به دو گروه خودی (کم تعداد) و غیر خودی (پر تعداد)تقسیم می کند

*    اندیشه های فوق در بین اعراب فراوانی داشت، بنا بر این بیشتر اعراب در  قبایل طرفدار این اندیشه بودند و اداب و رشوم، قوانین، ازتباطات و همه کارهای انان بر مبنای این اندیشه جاهلی شکل گرفته بود

*    در جوامع غیر جاهلی حرکت انسانها همراه با زمان بر اساس تعلیم، نتیجه پیشرفت و تکامل به همراه دارد و با گذشت زمان انسانها و جوامع کامل می شوند اما در جوامع جاهلی گذر زمان هیچ تاثیری در پیشرفت و تکامل جامعه انسانی ندارد، چون در گذر زمان تقلید اصل رسیدن به اصالت را به نمایش می گذارد.

این امر دو نتیجه دارد

۱-      عقب ماندن جامعه جاهلی

۲-      جامعه جاهلی با این رفتار خیانت به جامعه بشری می کند. و جلو پیشرفت سایر ملل را میگیرد

درس چهارم

* اجتماع :

ویژگی اجتماع پیشرفته : ۱-اجتماعی دارای فشردگی جمعیت ۲- افراد جامعه دارای تخصص باشند

ویژگی اجتماع در عربستان: سیستم قبیلگی ،  جمعیت کم،  وسعت سرزمین زیاد، زندگی سخت و دفاع همگانی و دارای فرهنگ خشونت و جنگ

 

* طبقات اجتماعی -دوران جهالت :

۱- اشراف (عرب – نژاد برتر)  ۲- اعضای عادی (افراد عادی عرب-نژاد متوسط)  ۳- موالی-وابستگان (غیر عرب ناپاک)

این سه گروه فقط از حقوق اجتماعی مختلف با هم تفاوت داشتند

 

* اقتصاد دوران جهالت :

اقتصاد خصوصی و مالکیت خصوصی ندارند و همه چیز عمومی است (زمین، آب، نخل)

دلیل عمومی بودن اقتصاد : ۱- برای اینکه همه مردم برای دفاع از آن انگیزه داشته باشند ۲- برای بقای زندگی اعضای قبیله

شغل سنتی مرم کوچ نشینی و دامداری و دارای درامد کم است، سایر شغلها متناسب با مکان ایجاد میشوند. صنعتگری(یمن)، کشاورزی(یثرب و یمن)، تجارت(مکه و یمن)

 

 

 

* ویژگی قبیله- دوران جهالت :

۱- خویشاوندی : روابط افراد با هم و حمایت افراد از هم بر اساس خویشاوندی شکل میگیرد و خویشاوندن نزدیک در برابر دشمن با هم متحد میشوند. و دارای گروههای ۱-سببی ۲-نسبی ۳-خویشاوند ایجادی (قانون رضاعی و پیمان برادری و … ) می باشد. فهم قبایل عرب برای دفاع و اتحاد روابط خویشاوندی است. برای مثال حمایت بنی هاشم از پیامبر در سال هفتم بعثت در شعب ابی طالب و تحمل سه سال تبعید و سختی بر اساس روابط خویشاوندی صورت گرفت

۲- نیای مشترک : ۱- اسم(داخل خانواده) ۲- کنیه و لقب (داخل قبیله) ۳-نیاکان(خارج از قبیله مانند هاشمی و اموی)- اعراب نیا و نسب خود را باعث برتری نژادی میدانستند و خود را نژاد برتر و اصیل معرفی میکردند. ولی اسلام مخالف برتری نژادی بود و میگوید همه انسانها با هم برابرند

۱- ریش سفید :  مجموع قوانینی باقیمانده از پیشبنیان که همه افراد و اعضای قبیله از آن اطاعت می کردند که نتیحه این امر بوحود آمدن یک قبیله قانونمند می شد. ریش سفیدان معمولا به عنوان قاضی اختلافات بین خانواده ها و قبایل را برطرف می کردند و دارای خصوصیاتی بودند که شامل ۱- بصورت انتخابی نه اتصابی انتخاب میشدند ۲- جزو اشراف بودند ۳- باید کهن سال می بودند ۴- عادل می بودند ۵- ادم های نرم و آرامی می بودند. این افراد رهبر قبیله بودند و مردم قبیله این افراد را مقدس میشمردند. ولی اسلام مخالف این امر بود رهبری را در  لیاقت و شایستگی فرد میداند. برای مثال عدم قبول فرماندهی اسامه بن زید در جنگ اعراب و روم در سال ۱۰ هجری به دلیل سن کم و جزو اشراف نبودن وی.

۲- عصبیت:  دفاع بدون  آگاهی را تعصب گویند. عصبیت دفاع سرسختانه و جدی با تمام قوا از قواعد و قوانین قبیلگی را گویند. ابن خلدون معتقد است عصبیت مغایر با پذیرش قوانین انسانی و تمدنی  است. افراد قبایل عرب معتقد بودند رهبر قبیله حق مسلم رهبری جامعه را دارد.

جلسه پنجم (جهانبین)

۱-     افرادی که معتقدند خدا وجو ندارد: این نوع جهانبینی طرفداران زیای دارند که به وجود خدا اعتقادی ندارند(الهادی – مادی)

۲-     افرادی که معتقدن خدا وجود دارد: این گروه به سه قسمت تقسیم میشوند ۱- کافر    ۲- مشرک  ۳- موحد

۱- کافر: این گروه خدا را می شناسند ولی خدا را قبول ندارند. تعدا این افراد کم است و دلیل اینکارشال لجاجت است

۲- مشرک : این گروه خدا را میشناسند و پرستش می کنند ولی برای خدا شریک قائل میشوند

۳- موحد: این گروه خدا را واجب الوجود می دانند و خدا را پرستش می کنند. این تفکریک نوع تفکر اصیل و بسیار سخت و مشکل است.

شناخت اعراب جاهلی ازخدا : خدا را قبول داشتند و اعتقاد داشتند خدا خیلی بزرگ است و خدا افریننده است و مشکلات کوچک انسانها را به نمایندگانی بر روی زمین(بت) واگذار کرده است. همچنین معتقد بودند بت دارای دو جنه جسمانی و روحانی(غزنوق) است. و معتقد بودند که بت ۱- نماینده خداست ۲- تخصص دارد(هر بتی برای یک کار) ۳- باعث رفع مشکلات می شود ۴- حالت جسمانی و روحانی دارد

جلسه ششم   

 اعراب به دو دلیل قبلا موحد بودند ۱-رفتارهای توحیدی(سجده، حج ابراهیمی و تقدیس کعبه) ۲- هر در گروه اعراب شمالی و جنوبی خود را فرزندان حضرت  ابراهیم و اسماعیل میدانستند  (پیامبری)

به چه دلیل با گذشت زمان اعراب مشرک شدند؟۱- به دلیل یک سری مشکلات (گرسنگی و جنگ و …) نیاز به خدا داشتند ۲- به دلیل تحجر و عدم دید ن خداوند بت ها را می پرستیدند

بت ها را چگونه عبادت می کردند؟ در هنگام نیاز با مراجعه به بتها و اعلام نیاز خود در مقابل بت ها سجده می کردند و  نذورات خود را اهدا می کردند

انواع بت : بتها به دو دسته کلی تقسیم می شوند از نوع پرستش و نوع جنس

از لحاظ پرستش :

۱-   بت های قبیله گی  : تخصص این بت ها حمایت از افراد قبیله و باعث اعتبار و اقتدار قبیله بودند مشهورترین این بت ها هبل و عزی از بتهای قبیله قریش بودند.

۲-   بت های خانگی : به ازای هر فرد خانواده یک بت وجود داشت و فقط اعضای خانواده آنها را پرستش میکردند.

از لحاظ جنس :

۱-      سنگی : به صورت سنگ های عادی (سنگ پرستی یا اوثان)

۲-      سنگهای تراشیده شده یا وارداتی ، بت هایی غالبا بصورت سنگهای تراشتده شده

۳-      بت های غیرسنگی : چوبی یا فلزی

مناطق زندگی یهودیان:

۱-        در شمال :  در منطقه شمال حجاز :۱- یثرب (مدینه) وسیع و پراب و مهمترین قبیل آن  سه قبیله یهودی: بنی قینقاع  ،  بنی نضیر ، بنی غریظه (غرظ ها)  هستند ۲-منطقه خیبر (بسیار آباد) دارای ۷ یا ۸ قبیله یهودی و مهمترین مناطق آن خیبر و فدک هستند ۳- در شمال خیبر و منطقه وادیه الشام    

۲-       در جنوب : تعداری قبیله یهودی در یمن زندگی می کردند

ویژگی های یهودیان:

۱-      مهاجرات از صحرای سینا به سرزمین حجاز ( به دنبال سرزمین موعود)

۲-      اعراب یهودیان را اهل کتاب و علم می دانستند و به بزرگان آنها احباری می گفتند که آینده را پیشگویی می کنند و اعراب مشرک هم به این باور رسیده بودند و از آنها در هنگام مشکلات استفاده   می کردند.

۳-      یهودیان در مناطق آباد ساکن بودند بنابراین شغل های ساکنی داشتند مثل کشاورزی و دامداری و به همین دلیل ثروتمند بودند

۴-      سیاست پیشه بودند و چون قبایلشان محدود بود با هم متحد بودند

۵-      اعتقاد به ظهور منجی (پیامبر) داشتند که  ابتدا مشرکان را می کشتند بنابراین مشرکین منتظر ظهور پیامبر بودند . یهودیان (معتقد) مشرکان (منتظر)

۶-      بنابر دلایل فوق با این که تعداد یهودیان کم بود بر اکثریت مشرکان غلبه کردند

 


پستهای مرتبط

یک دیدگاه

  1. باسلام خیلی عالی بود و استفاده کردم . ممنون از سایت خوبتون …. باتشکر

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>