جزوه درس تفسیر موضوعی قرآن کریم استاد محمد هادی خسروی عیلکی

داغ:

تفسیر موضوعی قرآن

استاد : محمد هادی خسروی عیلکی

تهیه کنندگان :  امین الله مداح  و سراج جمالی 

 

نمونه سوالات تفسیر موضوعی قرآن کریم استاد محمد هادی خسروی عیلکی (285)

کلیاتی درباره قرآن

۱-    قرآن کریم مشتمل بر ۳۰ جزء ، ۱۲۰ حزب ،۱۱۴ سوره ، ۶۲۳۶ آیه ، ۷۷۸۰۷ کلمه می باشد .

۲-    قرآن یک نزول یک باره دارد که در شب قدر رخ داد که از عالم ملکوت بر قلب پیامبر بود .

۳-    قرآن یک نزول تدریجی ۲۳ ساله دارد که از قلب بر زبان پیامبر است .

۴-    این بیان تدریجی به مناسبتها بوده است که به آن مناسبتی که آیه یا سوره نازل شد ، شأن نزول گفته می شود . که از علوم مهم  قرآنی است .

۵-    سوره ها به دو قِسم مکی و مدنی تقسیم می شوند .

تعریف : سوره های مکی در مکه و اطراف مکه یا قبل از هجرت یا در ۱۳ سال بعثت نازل شدند .

سوره های مکی اغلب کوتاه ، دارای قَسَم ، گاهی با حروف مقطعه و درباره اصول کلی اعتقادی ، اصول اخلاقی ، موانی ، کلیات ، جهان بینی هستند .

تعریف : سوره های مدنی در ۱۰سال آخر بعثت با پس از هجرت یا در مدینه و اطراف مدینه نازل شدند .

ویژگی : سوره ای مدنی غالبا طولانی دارای ( الذین آمنو ) درباره جزئیات احکام ، قوانین و مقررات ، تکالیف و برنامه ها هستند .

۶-    آیات به دو قسم تقسیم می شوند : محکمات و متشابهات می باشد .

۷-    آیات محکمات : واضح ، تک برداشتی و دارای معنای دقیق و استاندارد هستند که ام الکتاب نامیده  میشوند .

۸-    آیات متشابهات : آیات عمیق چند پهلو و چند برداشتی هستند .

۹-    به گفته قرآن تفسیر متشابهات و عمق آن را خداوند راسخون قالعلم ( یعنی قواصان دریای علم می دانند )

۱۰-                        متشابهات از طرفی رمز حیاط و بقای قرآن و تازگی آن در طول تاریخ هستند اما از طرف دیگر مورد سوء استفاده و تفسیر به رأی قرار می گیرند .

۱۱-                        تفسیر به رأی  که مفصر هر آنچه خود می خواهد از آیه و متن استخراج می کند .

۱۲-                       قرآن کریم به عنوان معجزه جاوید ، معجزه ختمیه ، رئیس المعجزات و کامل ترین معجزه معروف است .

۱۳-                       قرآن از دو جنبه لفظی و معنوی معجزه است .

۱۴-                        ریتم و آهنگ ، موزون بودن ، ایجاز و اختصار مربوط به اعجاز لفظی قرآن است .

۱۵-                        خبر از آینده ، بیان قواعد علمی برای اولین بار ، جامعیت ، تازگی دائمی ، دوری از نقص نسبی ، امی بودن آورنده اش مربوط به اعجاز معنوی قرآن است .

۱۶-                        علاوه بر این ۲ جنبه تهدی قرآن نیز جنبه اعجازی دارد و قرآن در ۳ مرحله تهدی کرده است یعنی به مبارزه طلبیده است .

۱۷-                        دعوت به مقابل مثل قرآن و آوردن کتابی همانند آن دعوت به مقابله به ۱۰ سوره ، دعوت به مقابله به یک سوره ، ۳ مرحله تهدی به قرآن است .

۱۸-                        از قرآن به عنوانی معجزه جاوید ، معجزه ختمیه ، رئیس المعجزات یاد می شود .

۱۹-                        علت جاوید بودن اعجازقرآن ، جاوید بودن رسالت پیامبر ماو جاوید بودن اسلام است .

۲۰-                        علت از نوع کتاب بودن معجزه پیامبر اسلام از باب تناسب با زمان است زیرا امروز عصر کتاب ، علم و دانش است .

۲۱-                       کوتاه ترین سوره قرآن کوثر است که ۳ آیه دارد و بلند ترین سوره قرآن بقره است که ۲۸۶ آیه دارد .

۲۲-                        با فضیلت ترین سوره قرآن سوره حمد است که به خاطر فضیلت آن قرآن با این سوره آغاز می شود که به همین علت فاتحه الکتاب نام دارد .

۲۳-                        از این سوره با نامهای دیگری چون ام الکتاب ، ام القرآن ، اساس الکتاب ، سبع المثانی ، شافیه ، کافیه ، وافیه و … از آن یاد می شود .

۲۴-                        جامعیت قرآن که یکی از جنبه های اعجاز معنوی است یعنی اینکه قرآن تنها کتابی است که موضوعات متعدد فراوان در بر دارد .

۲۵-                       تازگی دائمی یعنی اینکه گذشت زمان و رشد علم یکی از گفته های آنرا کهنه یا سست یا باطل نکرده است .

۲۶-                       انسجام درونی که نیز یک جنبه اعجاز معنوی است یعنی اینکه آیاتی که در طول ۲۳ سال دوران پر فراز و نشیب بعثت ارائه شد که چنان هماهنگ و منسجم است که کوچکترین تناقض و اختلاف و تضادی در آن دیده نمی شود .

۲۷-                       آیه ( لو کان من عندالله لوجدوا فیه اختلافا کثیرا ) ( اگر بود از نزد غیر خدا هر آینه می یافتند در آن ناهماهنگی فراوان ) بیانگر انسجام درونی قرآن است .

۲۸-                        یکی از جنبه های اعجاز معنوی قرآن خبر از آینده بود که تنها در سوره کوثر دو مورد آن وجود دارد و نیز در سوره روم خبر دادکه روم مغلوب و شکست خورده دوباره غالب خواهد شد و زمان آن تعیین کرد که در همان زمان تعیین شده تحقق یافت .

۲۹-                       یکی از  جنبه های اعجازی معنوی قرآن که نیز منحصر به فرد است امی بودن پیامبر است که در تمام عمر ولو یک ساعت در کلاسی ننشسته است .

۳۰-                       یکی از جنبه های اعجاز معنوی قرآن بیان قواعد علمی است که در آن روز ، نظیر نداشته است . با این که موضوع اصلی قرآن این کار نبوده است که قوانین : حرکت زمین ، کرویت زمین ، جاذبه عمومی ، زوجیت گیاهان ، زوجیت اشیاء ، قانون جاذبه ، نقش زاینده بادها و … برای اولین بار در قرآن بیان شده است .

۳۱-                       ۲ آیه ( رب المشرقین و رب المغربین – فلا اقسم برب المشارق و المغارب ) بیانگر کرویت زمین است .

۳۲-                       آیه ( الله الذی رفع السماوات بغیر عمد ترونها ) بیانگر جاذبه زمین است که از آن به ستونهای نامرعی می توان یاد کرد .

۳۳-                       آیه ( ارسلنا الریاح لواقح ) درباره نقش زاینده بادهاست .

خلاصه صفحات ۳۶ تا ۴۶

*هدایت به مستقیم ترین راه : قران مردم را به ائینی که مستقیم ترین راه است هدایت می کند.

اقوم برگرفته از قیام است – قیام کنایه از حسن انجام امور و فعالیتی است.

همچنین استقامت و قیم  به معنی صاف، مستقیم، ثابت و پا برجاست از کلمه قیام  اخذ شده اند.

معنی “اِنَّ هذا القُرآنَ یَهدی لِلتی هیَ أقوَم” یعنی قران راهی مه مستقیم ترین، صاف ترین و پابرجاترین راه دعوت می کند

افعل تفضیل ” به این معنی است که این استقامت در ادیان دیگر هم وجود دارد ولی در اسلام بیشتر است

دونوع موضع گیری دربرابرقران وجوددارد:۱-مومنانی که عمل صالح انجام میدهند۲- کسانی که به اخرت اعتقاد ندارند.

*معجزه جاوید : جمله “ان کنتم صادقین” در حقیقت برای تحریک آنها به قبول مبارزه است یعنی شما از این کار عاجزید

وقود” به معنی آتش گیره (ماده قابل اشتعال مانند هیزم)

۱-    معجزه جاوید: معجزه جاویدقران این است که کسی نتوانسته همانندآن بیاوردوخود مخالفان را به مبارزه میخواند

۲-    جاودانگی: یعنی قران به زمان و مکان بستگی ندارد و همانند ۱۴۰۰سال قبل برما تجلی می کند

۳-    روحانی بودن: معجزه ای است که تنها با مغزها، اندیشه ها و ارواح انسانها سروکار دارد

۴-    دعوت به مبارزه: بدون توجه به زمان و مکان تمام جهانیان را بدون  هیچ استثنایی به مبارزهمی طلبد(تحدی)

۵-    دیدگاه دیگران درباره قران :

  • · ابوالمعالی: عقل ها را در برابر خود مغلوب ساخته و کسی نتوانسته همانند ان بیاوردو خطابه و رجز و شعر نیست
  • · جان دیوث پورت: قران به اندازه ای از نقایص مبرا و منزه است که نیازمند کوچکترین تصصحیح و اطلاح نیست
  • · ویل دورانت :قران در مسلمانان ان چنان عزت نفس و عدالت و تقوایی به جود اورده که در هیچ جا نظیر ندارد
  • · ژول لابوم:مسلمانان دانش و علم را برای جهانیان به ارمغان اوردند و از دریای دانش ان نهرهایی جاری ساختند
  • · دینورت: علوم طبیعی و فلکی و فلسفه و ریاضیات که در اروپا رواج دارد از برکت تعلیمات قرانی مسلمانان است
  • · دکتر لوراواکسیا واگلیری: قران را نمی توان تقلید کردو نمونه سبک و اسلوب ان در ادبیات سابقه ندارد

*همانند پذیری : قل لئن اجتمعت الإنس والجن على أن یأتوا بمثل هذا القرآن“  اگر جن و انس اجتماع کنند نمیتوانند کتابی مثل قران بیاورند این ایه چند نکته دارد

۱- عمومی بودن تحدی که همه انسانها و موجودات عاقل را فرا می گیرد

۲- جاودانه بودن دعوت زیرا هیچ قیدی از نظر زمان در ان نیست

۳- تعبیر به اجتماع به مسئله همکاری، همفکری و تعاون اشاره داردکه بازده انسان را زیاد می کند.

۴- “ولو کان بعضهم لبعض ظهیرا“  تاکید مجددی بر مسئله همفکری و تعاون و همچنین اهمیت این کار

۵- ” بمثل هذا القرآن  ” تعبیر جامعی به شباهت  از نظر فصاحت, محتوا, انسان سازی بحث های علمی و غیره

۶-  دعوت از همه انسانها یعنی تنها جنبه الفاظ قران و فصاحت و بلاغت ان مطرح نیست حتی برای غیر عرب

۷- معجزه گویا و رسای آن دعوت و تحریک و تشویق  مخالفین برای مقابله با وسایل مختلف است.

*حفظ قران از تحریف  : “انا نحن نزلنا الذکر وانا له لحافظو “ قران جهت تذکرنازل شده است  و ما ان را حفظ می کنیم

*سند زنده ای بر اعجاز قران  : «أَفَلاَ یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ کَانَ مِنْ عِندِ غَیْرِ اللّهِ لَوَجَدُواْ فِیهِ اخْتِلاَفًا کَثِیرًا» آیا در [معانى] قرآن نمی ‏اندیشند اگر از جانب غیر خدا بود قطعا در آن اختلاف بسیارى می ‏یافتند

تدبر در اصل از ماده دبر(بر وزن ابر) به معبای پشت سر و عاقبت چیزی است بنابر این تدبر یعنی بررسی عواقب کار

تفاوت تدبر و تفکر : تفکر مربوط به بررسی علل و خصوصیات یک موجود است و تدبر مربوط به بررسی عواقب ان است

از آیه فوق موارد زیر بر می اید

۱-    مردم موظفند در مورد اصول دین و مسائلی چون صدق دعوی پیامبر و حقانیت قران مطالعه و بررسی کنند

۲-    قران برای همه قابل درک و فهم است و اگر چنین نبود دستور به تدبر در ان داده نمی شد

۳-     یکی از دلایل حقانیت قران این است که در سراسر ان تضاد و اختلاف نیست.


پستهای مرتبط

۱۸ دیدگاه

  1. با تشکر از اقای مداح که زحمت تایپ جزوه رو کشیدن

  2. دم دوستان شکلاتی گرم

  3. دم دوستان شکلاتی گرم گرم

  4. آقا چرا نظرات رو حذف میکنی؟؟؟؟؟

    SEROJ پاسخ در تاريخ مهر ۲۰م, ۱۳۹۲ ۹:۰۰ ق.ظ:

    دوست عزیز کسی نظرات رو حذف نکرده
    نظرات پس از ثبت توسط شما باید توسط یکی از مدیران سایت تایید شود

  5. زودتر تاییدش کن

  6. چرا اسلایدهای درس استاد حسین پور کلاس خودتون رو نمیزارین تو سایت؟

  7. خیلی بیکاری که مطالب رو میزاری تو سایت؟ حوصله داری؟

  8. تو جیگری تو جیگری ……………….که مطالب میذاری تو سایت.

  9. چرا سوالات استاد نیک فرجام درس ارزش افزوده رو تو سایت قرار نمیدین؟؟؟؟؟؟

    سراج جمالی پاسخ در تاريخ دی ۱۶م, ۱۳۹۲ ۲:۲۴ ب.ظ:

    با سلام
    متاسفانه هنوز چند نفر سوالاتشون رو نفرستادن.
    اگه امروز سوالات رو نفرستادن سوالاتی که دستم هست رو توی سایت میزارم

  10. چرا سوالات استاد نیک فرجام درس ارزش افزوده رو تو سایت قرار نمیدین؟؟؟؟؟؟

  11. چرا سوالات استاد نیک فرجام درس ارزش افزوده رو تو سایت قرار نمیدین؟؟؟؟؟؟

  12. چرا سوالات استاد نیک فرجام درس ارزش افزوده رو تو سایت قرار نمیدین؟؟؟؟؟؟پس کی میخواین بزارین تو سایت؟؟؟؟؟

  13. چرا سوالات استاد نیک فرجام درس ارزش افزوده رو تو سایت قرار نمیدین؟؟؟؟؟؟پس کی میخواین بزارین تو سایت؟؟؟؟؟

  14. سلام جزوه های استاد حسین پور کامل نیست یک پاورپونت دیگه هم باید باشه،
    لطفا سوالات استاد نیک فرجام رو هم بذارین.ممنون

    سراج جمالی پاسخ در تاريخ دی ۱۷م, ۱۳۹۲ ۱۲:۵۴ ب.ظ:

    با سلام
    زحمت جزوه های اقای حسین پور رو اقای خالقی کشیدن
    لطفا با اقای خالقی هماهنگ کنید چون من جزوه ها رو ندارم

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>